Toen ik in 2014 The Salt of the Earth zag — de documentaire over Sebastião Salgado — had ik nog geen flauw idee dat die film me zo hard zou raken. Ik fotografeerde toen nog nauwelijks. Af en toe wat kiekjes, een camera ging mee op reis, maar ik was nog lang geen maker. Maar die film… die film was een kantelpunt.
Salgado liet me zien wat fotografie écht kon zijn. Niet alleen mooi of technisch knap. Maar menselijk, rauw, confronterend. Zijn zwart-wit beelden lieten de wereld zien zoals je die zelden voorgeschoteld krijgt: eerlijk, pijnlijk, intens. Het was fotografie zonder opsmuk. Zonder opschepperij. En juist daardoor sloeg het in als een bom.
Na de film ben ik direct naar een boekhandel gegaan en heb ik Genesis gekocht. Geen seconde getwijfeld. Dat boek ligt sindsdien op mijn koffietafel. Niet als decor, maar als vaste bron van inspiratie. Als ik vastzit of leegloop, sla ik het open. En iedere keer raakt het me opnieuw. Niet omdat het nostalgisch is, maar omdat het zo onverbiddelijk goed is.
Een paar jaar later hingen de foto’s uit Genesis in het Fotomuseum in Rotterdam. Ik ben er toen in m’n eentje naartoe gegaan. Uren heb ik er rondgelopen. Stond ik stil voor beelden van plekken en mensen die ik nooit met eigen ogen zal zien, maar die dankzij zijn camera tóch dichtbij kwamen. Groot formaat, geen filter, geen gelul. Alleen beeld. Alleen gevoel.
Wat me het meest raakte aan zijn werk is het respect waarmee hij zijn onderwerpen vastlegt. Of het nou vluchtelingenkampen waren, afgelegen stammen of uitgeputte arbeiders — hij maakte mensen nooit kleiner dan ze zijn. Integendeel. Hij gaf ze een podium. Een gezicht. En een stem.
“If you take a picture of a human that does not make him noble, there is no reason to take this picture.”
— Sebastião Salgado
Die zin bleef hangen. En ergens geloof ik dat dat ook de reden is waarom ik fotograaf ben geworden. Omdat ik mensen wil laten zien zoals ze zijn, niet zoals we willen dat ze zijn. Omdat ik geloof dat je met beelden iets kunt veranderen. Al is het maar een beetje.
Salgado was geen modetrend. Geen Instagram-sensatie. Hij was een monument. En tegelijkertijd zo integer, zo puur. Hij was niet bezig met ‘mooi’, hij was bezig met echt.
En het mooiste? Hij deed het allemaal op zijn manier. Op z’n eigen tempo. Vanuit overtuiging. Dat is iets wat ik me nog vaak herinner als maker. Dat het niet altijd sneller, groter of commerciëler hoeft. Dat je mag kiezen voor verdieping. Voor kwaliteit. Voor je eigen pad.
Zijn werk blijft me inspireren. Niet om hetzelfde te doen, maar om trouw te blijven aan mijn eigen blik. Om dingen vast te leggen die ertoe doen. Die blijven hangen. Die een verhaal vertellen.
Sebastião Salgado is overleden. Maar zijn beelden leven voort. En ze blijven me bij.
Als ik later ooit gevraagd word wie mij het meeste beïnvloed heeft als fotograaf, dan is het zijn naam die ik als eerste noem.
Rust zacht, Salgado (1944 -2025). Je werk blijft. En het heeft mij — en velen met mij — voor altijd veranderd.